Quan hệ Mỹ – Trung: “Ông đưa chân giò, bà thò chai rượu”

11
Mỹ - Trung xác định phát triển quan hệ tương hỗ (ảnh minh họa)

Blogfamily – Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thảo luận nhiều vấn đề trong quan hệ Mỹ – Trung, nhưng nổi lên vẫn là quan hệ thương mại, đồng thời đây còn là cơ hội đầu tiên để đôi bên ‘đo lường’ lẫn nhau.

Mỹ – Trung xác định phát triển quan hệ tương hỗ (ảnh minh họa)

Một cái nhìn tổng thể thì cuộc gặp gỡ đã bộc lộ những nhu cầu cấp thiết của hai nền kinh tế cũng như việc củng cố vị thế trong chính trị của hai nhà lãnh đạo với niềm tin của nhân dân hai nước về phát triển một mối quan hệ tương hỗ. Trung Quốc không thể phát triển nếu thiếu Mỹ và Mỹ cũng không thể tồn tại nếu thiếu Trung Quốc.

“Cuộc chiến” thương mại luôn ngấm ngầm

Còn nhớ, trong thời kỳ tranh cử Tổng thống, ông Donald Trump đã chỉ trích rằng Trung Quốc phải chịu trách nhiệm về thâm hụt thương mại và việc làm của Mỹ đã bị “cướp mất” bởi Trung Quốc khi quốc gia này trở thành công xưởng của thế giới. Đồng thời Trung Quốc cũng thực hiện chính sách bảo hộ nền kinh tế trước xu hướng hội nhập toàn cầu hóa. Mặc dù trước đó các chuyên gia Mỹ từng đánh giá rằng Trung Quốc là một quốc gia cần toàn cầu hóa. Bởi vậy để giữ vững lòng tin của các cử tri Mỹ, ông Trump phần nào phải thực hiện lời hứa của mình là mang lại việc sản xuất và việc làm với nước Mỹ. Chính điều này khiến các nhà phân tích lo ngại sẽ có một cuộc gặp “căng thẳng” giữa hai nhà lãnh đạo.

Trung Quốc lại cho  rằng, các quốc gia bên ngoài khi nhìn vào Trung Quốc luôn cho rằng Trung Quốc không “cởi mở”, nhưng Trung Quốc đã “đủ cởi mở” dựa trên thực tế phát triển của Trung Quốc. “Chúng tôi không thể quá cởi mở ngay lập tức điều đó sẽ làm cho nền kinh tế trở lên hỗn loạn. Chính sách bảo vệ nền kinh tế trước hội nhập cũng là bí quyết thành công của Trung Quốc”, một chuyên gia kinh tế Trung Quốc cho biết.

Những năm gần đây, nền kinh tế Trung Quốc đã đạt giới hạn tăng trưởng, phần lớn là nhờ vào xuất khẩu. Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ chiếm khoảng 20%  tổng kim ngạch xuất khẩu của quốc gia này. Bởi vậy Trung Quốc phải cực kỳ khôn khéo, nếu không muốn Mỹ đưa ra các biện pháp cản trở việc tiếp cận thị trường Mỹ. Trong lịch sử, dưới thời Tổng thống Obama đã thực hiện biện pháp bảo vệ thị trường Mỹ bằng cách đánh thuế mạnh vào lốp ô tô nhập khẩu từ Trung Quốc, điều này đã làm ngành sản xuất lốp ô tô Trung Quốc “điêu đứng”.

Quân cờ duy nhất của Trung Quốc để có thể gây ra áp lực với Mỹ đó là Bắc Triều Tiên. Mỹ muốn Trung Quốc kiềm chế tham vọng về hạt nhân của Bắc Triều Tiên phát triển một tên lửa đạn đạo xuyên lục địa có khả năng tấn công vào Hoa Kỳ. Trung Quốc là quốc gia duy nhất có tầm ảnh hương tới Bắc Triều Tiên nên Trung Quốc muốn dùng điều này để đổi lấy một số nhượng bộ từ Mỹ. Ngoài ra Trung Quốc cũng tìm cách gia tăng ảnh hưởng và tạo ra sự bất ổn tại những quốc gia như Philipines và Myanmar. Những toan tính của Trung Quốc đang có những vấn đề nhất định khi quốc gia này không thể lấy sức mạnh quân sự để thách thức Mỹ hay các nước đồng minh của Mỹ trong khu vực, đồng thời các quốc gia trên cũng “dè chứng” khi quan hệ với Trung Quốc vì tham vọng bành trướng dài hạn chưa lường trước được của quốc gia này.

Vì lợi ích đôi bên

Trở lại cuộc gặp thượng đỉnh lần này, có thể thấy trong bữa tiệc Quốc yến đãi ông Tập, Nhà Trắng đã tổ chức thực đơn khá long trọng, khác với những gì ông Trump tuyên bố trong chiến dịch tranh cử là sẽ không lãng phí tiền vào bữa tiệc đón lãnh đạo Trung Quốc, nếu ông trở thành Tổng thống.

Nhưng ở buổi tiếp đón này, người ta thấy rằng giữa hành động và lời nói của ông Trump còn khoảng cách khá xa. Các chuyên gia phân tích lý do khiến ông Trump không còn chỉ trích mạnh mẽ Trung Quốc như trước đây là vì Mỹ cũng cần Trung Quốc để phát triển.

Nhìn lại kim ngạch nhập khẩu của Mỹ năm 2015, Mỹ nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm 1/5 kim ngạch nhập khẩu, chủ yếu là các loại hàng hóa rẻ. Các chuyên gia cũng cho rằng Mỹ hoàn toàn có đủ năng lực để sản xuất ra những mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc nhưng chi phí sản xuất ở Trung Quốc rẻ hơn khi tiến hành tại Mỹ, ngoài Trung Quốc ra ngày càng có nhiều hơn các nhà xuất khẩu hàng hóa giá rẻ và để gia tăng sản xuất tại Mỹ cần có thời gian.

Liên quan đến đầu tư nước ngoài từ Trung Quốc, giới đầu tư Mỹ đang lo ngại ngại rằng Trung Quốc sẽ có lợi thế như thế nào khi quốc gia này nắm giữ rất nhiều trái phiếu của Mỹ? Câu trả lời là hoàn toàn không nhiều. Tính đến tháng 10 năm 2016 chủ nợ lớn nhất của Mỹ là Nhật Bản chứ không phải Trung Quốc.  Ngoài ra các chương trình đầu tư chứng khoán nợ hay chương trình đầu tư định cư EB5 của Mỹ, các nhà đầu tư Trung Quốc chiếm số lượng nhiều nhất. Điều này cũng cho thấy lỗ hổng trong nền kinh tế Trung Quốc khi mà quốc gia này có thặng dư thương mại lớn nhưng dòng tiền lại không chảy vào nền kinh tế Trung Quốc thay vào đó lại chảy ra nước ngoài đặc biệt là vào Mỹ. Người dân Trung Quốc dự trữ ngoại tệ, đầu tư nước ngoài hơn là dự trữ đồng nhân dân tệ mất giá.

Có lẽ, cuộc gặp này như một cơ hội để củng cố vị trí của ông Trump đối với lòng tin của các cử tri, bằng cách mang lại các thắng lợi trong quan hệ thương mại Mỹ – Trung, vấn đề Bắc Triều Tiên và Biển Đông hơn là châm ngòi một cuộc chiến tranh thương mại với Trung Quốc.

Tuy nhiên, hành động của ông Trump ở Syria ngay trước cuộc gặp với ông Tập có thể mang thông điệp đến Trung Quốc rằng, dù rất muốn hợp tác với Trung Quốc, nhất là về thương mại và đầu tư, song ông chủ Nhà Trắng không ngại hành động quân sự đơn phương, ngay cả khi các nước lớn như Trung Quốc cản đường.

                 Theo Ngọc Hà